जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन
सर जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन ओएम केसीआईई एफबीए (George Abraham Grierson OM KCIE FBA) (७ जनवरी १८५१ – ९ मार्च १९४१) ब्रिटिश भारत केरौ एगो आयरिश प्रशासक आरू भाषाविद रहै। वू इंडियन सिविल सर्विस (Indian Civil Service) में काम करलकै, मगर भाषाशास्त्र आरू भाषा विज्ञान (philology and linguistics) में रूचि के कारण वू अपनौ बंगाल आरू बिहार केरौ पोस्टिंग केरौ दौरान भारत केरौ भाषा आरू लोककथा (languages and folklore) केरौ अध्ययन करलकै।
अपनौ प्रशासनिक करियर केरौ दौरान वू विद्वान समाज केरौ पत्रिका में अनेकौं अध्ययन प्रकाशित करलकै आरू बहुत्ते किताबो लिखलकै, मगर १८८६ ई. में वियना केरौ ओरिएंटल कांग्रेस (Oriental Congress) में एगो औपचारिक भाषाई सर्वेक्षण (linguistic survey) केरौ प्रस्ताव रखलकै। कांग्रेस नँ ब्रिटिश सरकार क ई विचार केरौ सिफ़ारिश करलकै आरू १८९८ ई. में हुनकौं नवका बनल 'लिंग्विस्टिक सर्वे ऑफ़ इंडिया' केरौ अधीक्षक (superintendent) नियुक्त करलौ गेलै।
वू १९२८ ई. तलक ई काम क जारी रखलकै, ब्रिटिश भारतीय क्षेत्र में लोक के सर्वेक्षण करलकै, बोलल जाय वाला भाषा क दस्तावेजीकरण करलकै, आवाज़ आरू लिखल रूप क रिकॉर्ड करलकै आरू १७९ भाषा, जेकरा वू आपसी समझ (mutual unintelligibility) केरौ परीक्षण सँ परिभाषित करलकै, आरू ५४४ बोली केरौ जानकारी क दस्तावेजीकरण करै में महत्वपूर्ण रहलै, जेकरा वू पाँच भाषा परिवार में रखलकै। वू १९ खंड (volumes) केरौ एगो श्रृंखला में भाषाई सर्वेक्षण केरौ निष्कर्ष क प्रकाशित करलकै।[१]
स्त्रोत सिनी
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]- Thomas, F. W. and R. L. Turner. 1941. George Abraham Grierson 1851–1941. London: Humphrey Milford Amen House, E.C.
- Thomas, F. W., and R. L. Turner. 1942. George Abraham Grierson 1851–1941. Proceedings of the British Academy, 28:283–306.
बाहरी कड़ी सिनी
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]- BNF Gallica - digitized gramophone recordings from the Linguistic Survey of India
- Digital South Asia Library - partly defunct - gramophone recordings from the Linguistic Survey of India (LSI)
- Works by or about George Abraham Grierson at the Internet Archive
- Photos of Sir George Abraham Grierson