जॉन मैकार्थी
| जॉन मैकार्थी | |
|---|---|
|
जॉन मैकार्थी 2011 मँ | |
| जन्म |
4 सितंबर, 1927 बोस्टन, मैसाचुसेट्स |
| मृत्यु |
24 अक्टूबर, 2011 स्टैनफोर्ड, कैलिफोर्निया |
| राष्ट्रीयता | अमेरिकी |
| प्रसिद्धि कारण | कृत्रिम बुद्धि आविष्कारक |
जॉन मैकार्थी अमेरिका मँ रहै वाला कंप्युटर आरो संज्ञानात्मक विज्ञान केरौ एगो प्रसिद्ध वैज्ञानिक छेलै। हुनकौ जन्म 4 सितमबर, 1927 क होलै छेलै आरो मृत्यु 24 अक्टूबर, 2011 मँ होलौ छेलै। आय्यो मैकार्थी क कृत्रिम बुद्धि केरौ अनुशासन केरौ प्रमुख संस्थापक सिनी मँ सँ एगो मानलौ जाय छै। हुनी "आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस" (एआई) शब्द क गढ़लकै। एकरौ अलावा हुनी लिस्प प्रोग्रामिंग भाषाहो क विकसित करलकै। कृत्रिम बुद्धि क बनाबै मँ हिनकौ काफी योगदान रहलै। मैकार्थी अपनौ करियरौ केरौ अधिकांश समय स्टैनफोर्ड विश्वविद्यालय मँ बितैलकै। हुनी अपनौ जीवनौ मँ कत्तेक पुरस्कार आरो सम्मान प्राप्त करलकै, जैन्हौ के आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस केरौ विषय मँ हुनकौ योगदान केरौ लेली हुनका ट्यूरिंग पुरस्कार, यूनाइटेड स्टेट्स नेशनल मेडल ऑफ़ साइंस आरो क्योटो पुरस्कार रंकी सम्मान सिनी सँ नवाजलौ गेलौ छेलै।
प्रारंभिक जीवन आरो शिक्षा
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]जॉन मैकार्थी केरौ जन्म बोस्टन, मैसाचुसेट्स मँ 4 सितंबर, 1927 क होलै छेलै। हुनकौ पप्पा जॉन पैट्रिक एगो आयरिश अप्रवासी छेलै आरो हुनकौ माय इडा (ग्लैट) मैकार्थी एगो लिथुआनियाई यहूदी अप्रवासी छेलै। हुनकौ पप्पा आयरलैंड केरौ एगो मछ्छी पकरै वाला गाम सँ आयल छेलै। महामारी केरौ दौरान जॉन केरौ परिवार क कत्तेक बेर घॅर बदलॅ पड़लै। हुनकौ घॅर बदलै केरौ सिलसिला तेखनी खतम होलै जेखनी मैक्कार्थी केरौ पप्पा क लॉस एंजिल्स, कैलिफोर्निया मँ अमलगमेटेड क्लॉथ वर्कर्स केरौ लेली एगो आयोजक केरौ रूप मँ नोकरी मिललै। हुनकौ माय केरौ मृत्यु सन 1957 मँ होलै।
बचपनहे सँ मैकार्थी असाधारण रूप सँ बुद्धिमान छेलै।[१] उ बेलमोंट हाई स्कूल सँ दुगो बरिस पहिनँहे स्नातक होय गेलै। एकरौ बाद सन 1944 मँ हुनी कैलटेक मँ दाखिला लै लेलकै। आरंभ सँहे मैकार्थी गणितौ मँ काफी योग्यता दिखैलकै। हुनी बचपनौ मँहे कॉलेज केरौ पहिल दुगो बरिस केरौ पढ़ाई पूरा करि लेलकै छेलै जेकरौ बदौलत हुनका पहिल दुगो बरिस पढ़ै केरौ जरूरत नाय पड़लै। शारीरिक शिक्षा पाठ्यक्रम सिनी मँ भाग नाय लै केरौ कारण हुनका कैलटेक सँ निलंबित करि देलौ गेलौ छेलै। एकरौ बाद जॉन अमेरिकी सेना मँ शामिल होय गेलै आरो फेर हुनी सन 1944 मँ गणितौ मँ डिग्री प्राप्त करि लेलकै। एगो बेर हुनी जॉन वॉन न्यूमैन केरौ एगो व्याख्यानौ मँ भाग लेलकै, जे हुनका बहुत प्रभावित करलकै। हुनी अपनौ पीएचडी प्रोजेक्शन ऑपरेटर सिनी आरो आंशिक अंतर समीकरण सिनी पँ शोध प्रबंध पूरा करै केरौ बाद प्रिंसटन यूनिवर्सिटी सँ हासिल करलकै।
निजी जीवन
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]मैकार्थी केरौ तीन बार शादी होलै छेलै। हुनकौ दूसरी पत्नी केरौ नाम वेरा वाटसन छेलै, जे एगो प्रोग्रामर होय केरौ साथ साथ एगो पर्वतारोहीहो छेलै। वेरा केरौ सन 1978 मँ मृत्यु होय गेलै छेलै। फेर हुनी कैरोलिन टैलकोट सँ शादी करलकै जे के स्टैनफोर्ड मँ एगो मशहूर कंप्यूटर वैज्ञानिक छेलै। मैकार्थी अपनै क नास्तिक मानै छेलै। सन 1968 मँ सोवियत आक्रमण केरौ बाद उ एगो रूढ़िवादी रिपब्लिकन बनि गेलै। मैक्कार्थी केरौ 24 अक्टूबर सन 2011 मँ स्टैनफोर्ड मँ हुनकौ घॅर पँहे निधन होय गेलै छेलै।
योगदान
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]जॉन मैकार्थी कृत्रिम बुद्धिमत्ता केरौ संस्थापक पिता सिनी मँ सँ एगो छै। मैकार्थी 1950 केरौ दशक केरौ उत्तरार्ध मँ लिस्प केरौ आविष्कार करलकै छेलै। मैकार्थी 1955 मँ "कृत्रिम बुद्धिमत्ता" शब्द गड़लकै आरो 1956 मँ प्रसिद्ध डार्टमाउथ सम्मेलन केरौ आयोजन करलकै। मैकार्थी तीनगो सब्भे सँ पहिनँ केरौ समय-साझाकरण प्रणाली केरौ निर्माण मँ काफी महत्वपूर्ण भूमिका निभैलकै छेलै। सार्वजनिक रूप सँ उपयोगिता कंप्यूटिंग केरौ विचार केरौ सुझाव दै वाला उ पहिल बेकती छेलै। 1966 मँ मैक्कार्थी आरो हुनकौ टीम स्टैनफोर्ड मँ एगो कंप्यूटर प्रोग्राम लिखलकै छेलै जे सोवियत संघ मँ समकक्ष सिनी केरौ साथ शतरंज केरौ खेल खेलै केरौ लेली इस्तेमाल करलौ गेलै छेलै; मैकार्थी केरौ टीम दुगो गेम गँवैलकै आरो दुगो गेम ड्रॉ करलकै।
पुरस्कार और सम्मान
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ]- टूरिंग अवार्ड (1971)।
- क्योटो पुरस्कार (1988)।
- गणित, सांख्यिकीय आरो कम्प्यूटेशनल विज्ञान (1990) मँ नेशनल मेडल ऑफ साइंस (यूएसए)।
- आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआई) आरो टाइमशेयरिंग सिस्टम केरौ क्षेत्र सिनी केरौ सह-संस्थापक आरो गणित आरो कंप्यूटर विज्ञान मँ प्रमुख योगदान केरौ लेली कंप्यूटर इतिहास संग्रहालय केरौ एगो साथी केरौ रूप मँ शामिल करलौ गेलै छै (1999)।
- 2012 स्टैनफोर्ड इंजीनियरिंग नायक सिनी मँ सँ एगो केरौ रूप मँ नामित।
सन्दर्भ
[संपादन | स्रोत सम्पादित करौ].mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}